Với nội dung vụ án và các quan điểm mà tác giả Đặng Thúy Quỳnh đưa ra, theo chúng tôi, ở đây cần bàn đến vấn đề cốt lõi là việc xét xử bị can Hậu của Tòa án hai cấp xét xử trong việc áp dụng pháp luật về “điểm” nào của khoản 1 Điều 93 BLHS mới chính xác: “Điểm e “Giết người mà liền trước đó hoặc ngay sau đó lại phạm một tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng” hay điểm n” xét “Có tính chất côn đồ”?.

 

Trước hết, xét về điểm e trong vụ án này, khi thực hiện hành vi giết người, liền trước đó Ngô Văn Hậu đã phạm tội “Cướp giật tài sản”, nhưng có phải thuộc trường hợp tội “rất nghiêm trọng” không? hay là tội “nghiêm trọng”? Nếu là tội “rất nghiêm trọng” thì mới đảm bảo theo quy định tại điểm e như trên, nếu là tội “nghiêm trọng” thì không đảm bảo.

Tại Khoản 3 Điều 8 BLHS quy định:“…tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù”.

Theo quy định này thì Tòa án được quyền tuyên phạt bị can Hậu từ trên 7 đến 10 năm tù về tội cướp giật tài sản, nằm trong giới hạn cho phép của tội phạm rất nghiêm trọng. Nếu Tòa án tuyên phạt Hậu 7 năm tù trở xuống, sẽ nằm trong giới hạn cho phép của tội phạm nghiêm trọng.

Ngô Văn Hậu đã bị Tòa án áp dụng điểm d khoản 2 Điều 136 BLHS có mức cao nhất của khung hình phạt đến 10 năm tù, thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng. Vì vậy, Tòa án áp dụng điểm e (tình tiết định khung hình phạt) khoản 1 Điều 93 BLHS đối với Hậu là chính xác.

Thứ hai, xét về điểm n “Có tính chất côn đồ” (khoản 1 Điều 93 BLHS) cho thấy: Trong luật hình sự Việt Nam, nhà làm luật chưa đưa ra khái niệm chính thức thế nào là tình tiết “Có tính chất côn đồ ", nên trong thực tiễn xét xử còn nhiều cách hiểu và vận dụng khác nhau. Từ thực tiễn xét xử và một số quan điểm của các nhà luật học thì tình tiết này được luận giải như sau:

Để áp dụng thống nhất tình tiết này trong xét xử, TANDTC đã hướng dẫn tại Công văn số 38/NCPL ngày 6/01/1976 và tại Hội nghị tổng kết công tác ngành năm 1995, TANDTC đã giải thích về tình tiết “có tính chất côn đồ” như sau: Khái niệm côn đồ được hiểu là hành động của những tên coi thường pháp luật, luôn luôn phá rối trật tự trị an, sẵn sàng dùng vũ lực và thích (hay) dùng vũ lực để uy hiếp người khác phải khuất phục mình, vô cớ hoặc chỉ vì một duyên cớ nhỏ nhặt là đâm chém, thậm chí giết người. Hành động của chúng thường là xâm phạm sức khoẻ, tính mạng, danh dự  người khác, gây gổ hành hung người khác một cách vô cớ hoặc vì một duyên cớ nhỏ nhặt… (trang 141, 142 tập các văn bản về hình sự, dân sự và tố tụng năm 1996).

Trong khi đó, theo Bình luận khoa học BLHS của tác giả Đinh Văn Quế thì “Phạm tội có tính chất côn đồ là trường hợp khi phạm tội, người phạm tội rõ ràng đã coi thường những quy tắc trong cuộc sống, có những hành vi ngang ngược, càn quấy, bất chấp sự can ngăn của người khác, chỉ vì những nguyên cớ nhỏ nhặt nhưng cũng cố tình gây sự để phạm tội…”.

Một số Thẩm phán, Kiểm sát viên cho biết cơ quan tố tụng thường hiểu phạm tội có tính chất côn đồ là trường hợp phạm tội chỉ vì những nguyên cớ nhỏ nhặt hoặc vô cớ, thể hiện tính coi thường pháp luật, xem thường tính mạng, sức khỏe của người khác. Côn đồ là kẻ chuyên gây sự, hành hung. Phạm tội có tính chất côn đồ là phạm tội hoàn toàn từ nguyên cớ do mình gây ra.

 

Theo các quan điểm về “Phạm tội có tính chất côn đồ” trên đây và nội dung vụ án, cho thấy: Sau khi thực hiện tội phạm cướp giật tài sản, bị chị Dung truy đuổi, Hậu biết là hai xe đang chạy với tốc độ rất cao (khoảng 70 - 80km/h), nhận thức rõ ném mũ bảo hiểm vào chị Dung lúc này là rất nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến tính mạng của chị Dung. Nhưng để tẩu thoát trót lọt, bị cáo Hậu vẫn bất chấp thực hiện. Hậu quả làm chị Dung bị tai nạn giao thông và chết. Hành vi của Hậu có tính chất côn đồ, coi thường pháp luật, xem thường tính mạng người khác, gián tiếp gây ra cái chết cho chị Dung. Do đã áp dụng tình tiết định khung hình phạt là điểm e khoản 1 Điều 93 BLHS, nên chúng ta cần áp dụng tình tiết “phạm tội có tính chất côn đồ” được quy định tại điểm d khoản 1 điều 48 BLHS là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với Hậu, mà không áp dụng là tình tiết định khung hình phạt như quan điểm của tác giả Chu Thúy Quỳnh.

 

Từ các dấu hiệu pháp lý về tội giết người như tác giả Đặng Thúy Quỳnh đã phân tích trong hành vi của Ngô Văn Hậu, cùng với sự phân tích về điểm e, điểm n khoản 1 Điều 93 BLHS trên đây, khẳng định việc áp dụng tội danh “giết người” đối với bị cáo Ngô Văn Hậu của hai cấp xét xử là có cơ sở. Nhưng cần thiết phải áp dụng thêm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo “điểm d” khoản 1 Điều 48 BLHS đối với Hậu mới khách quan, toàn diện, chính xác, đúng pháp luật.





Nguồn: tapchikiemsat.org.vn