Thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 04/CT-VKSTC- VPT, ngày 17/5/2012 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm dân sự, hành chính, trong năm 2012, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh H là một trong những đơn vị cấp tỉnh làm tốt công tác phát hiện những vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc giải quyết các vụ án dân sự của Tòa án nhân, kịp thời báo cáo đề nghị Viện kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm và tái thẩm. Để tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm dân sự ngày một hiệu quả, chất lượng hơn nữa, Trang tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tối cao trích đăng kết quả xét xử tái thẩm vụ án: “Tranh chấp quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất” xảy ra tại tỉnh H, để các đơn vị và Kiểm sát viên làm công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, tham khảo.
 
Nguyên đơn: ông Trương Duy và vợ là bà Nguyễn Thị Hồng Thanh, đồng Nguyên đơn, khởi kiện bà Chu Hà Kiều Oanh (bị đơn), yêu cầu tòa án nhân dân huyện P, tỉnh H về việc: Yêu cầu giải quyết quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất với bà Oanh. Cả hai bên Nguyên và Bị đơn cùng trú tại Ấp Phó Đường, xã Tân Phước, huyện P, tỉnh H.
Trước Tòa, Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Hồng Thanh được chồng là ông Trương Duy ủy quyền trình bày nội dung, cụ thể như sau:
Cụ Trương Mây và vợ là cụ Trần Thị Ly sinh được 06 người con gồm: ông Trương Lành (đã chết); bà Trương Thị Tươi (đã chết); ông Trương Rô; ông Trương Quy; ông Trương Đoành (đã chết 7/2009, có vợ là bà Chu Hà Kiều Oanh.) và ông Trương Duy có vợ là bà Nguyễn Thị Hồng Thanh. Lúc còn sống, cụ Mây, cụ Ly được quyền sử dụng 43.652 m2 đất gồm cả đất hương hỏa (thổ cư + vườn ) và đất canh tác. Khi còn sống hai cụ đã phân chia đất canh tác cho các con; còn phần đất hương hỏa thì vợ chồng cụ Mây và vợ chồng ông Duy bà Oanh đều cất nhà ở. Sau khi cụ Mây chết 2006 và cụ Ly chết 2007, anh em trong gia đình có họp vào ngày 13/9/2007 và đi đến thống nhất: Ông Đoành phải chia thêm 06 mét chiều dài phần đất phía sau nhà cho ông Duy. Vì vậy diện tích đất của ông Duy sử dụng sẽ là ngang 9 mét, dài 36 mét. Tháng 7/2009, ông Đoành chết, bà Oanh (vợ ông Đoành) không chịu chia tách phần đất trên cho vợ chồng ông bà Duy, Thanh. Do đó, vợ chồng bà Duy, Thanh khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà Oanh phải trả lại phần đất diện tích 480 m2 và tách quyền sử dụng đất cho ông Duy. 
Bị đơn là bà Chu Hà Kiều Oanh trình bày: Lúc cha mẹ chồng bà còn sống đã chia đất cho vợ chồng bà và vợ chồng ông Duy. Hai anh Trương Lành và Trương Quy không được chia. Sau khi cha mẹ chồng chết thì ông Duy đã bán 2.000m2 đất được chia và chuyển về phần đất của vợ chồng bà được chia để ở. Thời gian sau đó ông Duy gây mâu thuẫn nên anh em mới họp mặt ngày 13/9/2007 để hòa giải. Bị đơn không đồng ý chia đất theo yêu cầu của nguyên đơn.
* Tòa án nhân dân huyện P. tỉnh H đã thụ lý vụ án dân sự trên. Tại bản án dân sự sơ thẩm số 112/2010/DSST ngày 07/9/2010 của Tòa án nhân dân huyện P. đã tuyên xử:
Chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn: Công nhận quyền sử dụng đất của ông Trương Duy theo lược đồ giải thửa ngày 23/6/2010 có kích thước ngang phía trước là 9,30m, ngang phía sau là 10,10m, chiều dài hai cạnh bằng nhau là 49,50m, diện tích 480m2 tọa lạc tại ấp Phó Đường, xã Phước Hưng, huyện P, tỉnh H. (kèm lược đồ).
Ngoài ra bản án còn tuyên về án phí, chi phí thẩm định, định giá và quyền kháng cáo.
Sau khi nhận được bản án dân sự trên, ngày 20/9/2010 bà Chu Hà Kiều Oanh gửi đơn kháng cáo lên Tòa án nhân dân tỉnh H, yêu cầu xét xử lại để bảo đảm quyền lợi cho mình.
* Bản án số 18/2011/DSPT ngày 25/02/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh H. xử: Bác yêu cầu đòi quyền sử dụng nhà và đất của ông Trương Duy và vợ là bà Nguyễn Thị Hồng Thanh đối với bà Chu Hà Kiều Oanh.
Công nhận quyền sử dụng hợp pháp nhà và đất của bà Chu Hà Kiều Oanh tại các thửa 442, 451 tờ bản đồ số 02 theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AH-850446 và AH-850451 do ông Trương Đoành đứng tên. Buộc ông Trương Duy và vợ là bà Nguyễn Thị Hồng Thanh phải di dời giao trả nhà và đất tại các thửa 442, 451 tờ bản đồ số 02 theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất AH-850446 và AH-850451do ông Trương Đoành, đứng tên cho bà Chu Hà Kiều Oanh.
Sau khi xét xử phúc thẩm, ông Trương Duy và bà Nguyễn Thị Hồng Thanh có nhiều đơn khiếu nại, nêu rõ: Anh em trong gia đình chỉ có “Tờ họp mặt gia đình” đề ngày 13/9/2007; không có “Tờ họp mặt gia đình” đề ngày 14/5/2007, ông Đoành đã giả mạo tài liệu này nộp cho Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện P làm thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Ngày 16/9/2011, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh H. có Công văn số 99/VKS - P5 đề nghị Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với bản án dân sự phúc thẩm nêu trên vì: Tòa án cấp phúc thẩm căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được chuyển tên từ cụ Mây sang cho ông Đoành đứng tên để xử bác yêu cầu của Nguyên đơn, không xem xét đến các công trình xây dựng và các loại hoa màu, cây ăn trái của ông Duy, bà Thanh là không đảm bảo quyền lợi cho nguyên đơn.
Ngày 06/01/2012, Chi cục thi hành án huyện P, tỉnh H. cũng có Công Văn số 11/ĐN.THA đề nghị Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao xem xét kháng nghị Bản án số 18/2011/DSPT ngày 25/02/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh H.
Ngày 03/02/2012 Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh H. có Báo cáo bổ sung số 09/VKS-P5 và cung cấp các tài liệu như: Tờ họp mặt gia đình ngày 14/5/2007 (do ông Đoành nộp cho Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện P. để làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất), đơn xin giám định chữ ký của ông Duy, các tài liệu mẫu để giám định chữ ký, Quyết định trưng cầu giám định số 70/QĐ-VKS-VP ngày 20/12/2011 của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh H. và Kết luận giám định số 650/GĐ-PC54 ngày 14/01/2012 của Công an tỉnh H. kết luận: không phải chữ ký của ông Trương Duy. trong “Tờ họp mặt gia đình” đề ngày 14/5/2007.
Căn cứ các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, đơn khiếu nại của đương sự và Kết luận giám định số 650 nêu trên, ngày 15/5/2012, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ra Quyết định kháng nghị tái thẩm số 38/QĐKN-V5 đối với Bản án số 18/2011/DSPT ngày 25/02/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh H. Tại Quyết định tái thẩm số 06/2012/DS-TT ngày 22/6/2012 của Tòa dân sự Tòa án nhân dân tối cao đã chấp nhận kháng nghị tái thẩm nêu trên của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, hủy toàn bộ Bản án số 18/2011/DSPT ngày 25/02/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh H. và Bản án dân sự sơ thẩm số 112/2010/DSST ngày 07/9/2010 của Tòa án nhân dân huyện P, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện P, tỉnh H. xét xử lại từ giai đoạn sơ thẩm
*Những vấn đề cần rút kinh nghiệm:
1.Khi giải quyết những vụ án dân sự có liên quan đến nhà đất mà Tòa án căn cứ vào việc đương sự đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để công nhận quyền sử dụng đất cho đương sự đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong khi đó đương sự khác không đồng ý, thì Tòa án yêu cầu cơ quan đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cung cấp những tài liệu liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho đương sự để xem xét, đánh giá và quyết định cho phù hợp với quy định của pháp luật.
Trường hợp Tòa án không làm được như vậy thì khi tham gia phiên tòa, Kiểm sát viên có ý kiến cần làm rõ vấn đề đó để đảm bảo việc giải quyết vụ án được thận trọng, khách quan.
Trường hợp Kiểm sát viên không tham gia phiên tòa, khi nhận được bản án, quyết định của Tòa án thì Kiểm sát viên yêu cầu cơ quan Nhà nước cung cấp hồ sơ, tài liệu để xem xét việc kháng nghị theo thẩm quyền.
2. Theo quy định tại Điều 90 Bộ luật tố tụng dân sự thì Viện kiểm sát không trực tiếp ra quyết định trưng cầu giám định tư pháp và cũng không được áp dụng thẩm quyền trưng cầu giám định trong Tố tụng hình sự để giải quyết vụ án dân sự. Việc Viện kiểm sát nhân dân tỉnh H. đã căn cứ một số điều trong Bộ luật tố tụng hình sự để ra Quyết định trưng cầu giám định số 70/QĐ-VKS-VP ngày 20/12/2011 để có kết quả giám định, báo cáo Viện kiểm sát nhân dân tối cao như đã nêu trên là chưa đúng với quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.
Trên đây là kết quả việc kiểm sát giải quyết vụ án “Tranh chấp quyền  sở hữu nhà, quyền sử dụng đất tại tỉnh H. Xin nêu để các Viện kiểm sát tỉnh, thành phố cùng tham khảo, học tập, rút kinh nghiệm, nâng cao chất lượng công tác kháng nghị dân sự ngày một hiệu quả hơn./.
 
 
Nguồn: vksndtc.gov.vn